Το κουκλοθέατρο είναι μια μορφή τέχνης ιδιαίτερα προσφιλής στα παιδιά , η δημιουργία του οποίου παρουσιάζει αρκετά στοιχεία του κοινωνικού εποικοδομητισμού. Χάρη στην ζωηρή κίνηση των ηρώων, αλλά και τους ζωντανούς διαλόγους μεταξύ τους, διεγείρει το ενδιαφέρον των θεατών, κάνοντάς τους ταυτόχρονα να προβληματιστούν για διάφορα κοινωνικά προβλήματα. Στο βιβλίο μαθητή της Γλώσσας Γ΄ Δημοτικού υπάρχει ένα κουκλοθεατρικό έργο για την ανακύκλωση, το οποίο αποτέλεσε εφαλτήριο για την Γ΄+Δ΄ τάξη, στην οποία υπηρετούσα πριν από τέσσερα χρόνια, ώστε να γίνει εμβάθυνση σε αυτό το λογοτεχνικό είδος, συσχετίζοντάς το με ένα πραγματικό πρόβλημα του εγγύς κοινωνικού περιβάλλοντος των μαθητών, που άπτεται με τις αγροτικές απασχολήσεις των γονέων τους, την τοπική οικονομία, την οικολογία αλλά και τη στάση μας όλων ως καταναλωτές. Η αρχή έγινε με την εκπόνηση ενός καινοτόμου προγράμματος για τα τοπικά προϊόντα – εσπεριδοειδή και ελιές – τα οποία βρίσκονται στην πλατιά βάση της πυραμίδας διατροφής. Πιο συγκεκριμένα, αφορά το πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο των μαθητών που μεγαλώνουν σε ένα χωριό (μη αστικό περιβάλλον), βοηθούν τις οικογένειές τους στον βιοπορισμό μέσω της γεωργίας, είναι κοντά στη φύση, την αγαπούν και τηρούν στάση σεβασμού ως προς αυτή και τα αγαθά που μας παρέχει, στην προκειμένη περίπτωση τα εσπεριδοειδή και τις ελιές. Ο χωρισμός των μαθητών σε ανομοιογενείς ομάδες δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες συνεργατικότητας μεταξύ μελών διαφορετικού γνωστικού επιπέδου. Ακολουθήθηκε η τεχνική της φθίνουσας καθοδήγησης, δηλαδή ως εκπαιδευτικούς κατεύθυνα τα παιδιά να ασχοληθούν με τις διάφορες παραμέτρους που αφορούσαν τα τοπικά προϊόντα, μειώνοντας σταδιακά την εμπλοκή μου αφήνοντας τα ίδια να προτείνουν στην τάξη τις προεκτάσεις με τις οποίες θα ασχολούμασταν. Η γονεϊκή εμπλοκή συνετέλεσε σε μεγάλο βαθμό τόσο στη γευσιγνωσία χειροποίητων εδεσμάτων/γλυκισμάτων, όσο και στην επίλυση αποριών πάνω σε εξειδικευμένους τομείς της γεωργίας και της οικοτεχνίας. Ως εκ τούτου, δεν παρατηρήθηκαν τα φαινόμενα της ματαίωσης (λόγω δυσκολίας στην κατανόηση του θέματος), ούτε της πλήξης (από ενδεχόμενη εξάντλησή του σε προηγούμενες τάξεις). Επιπλέον, καθ’ όλη τη διάρκεια της εποικοδομιστικής αυτής διαδικασίας, οι μαθητές είχαν εσωτερικεύσει ορισμένα κοινωνικά νοήματα και τους δημιουργήθηκε η ανάγκη να επικοινωνήσουν τους προβληματισμούς τους, όχι μόνο στους γονείς τους αλλά και σε όλους τους εν δυνάμει θεατές-ακροατές τους (ανήλικους κι ενήλικους). Αναδύθηκε, με αυτό τον τρόπο, ο κυρίαρχος ρόλος μεταξύ του ατόμου και του κοινωνικού περιβάλλοντος, γεγονός που δημιουργεί μάθηση. Στα μέσα της εξάμηνης διάρκειας του προγράμματος, διαφάνηκε και η πλοκή που θα ακολουθούσε το έργο «Τα εσπεριδοειδή, οι ελιές κι οι καταναλωτές». Οι μαθητές, χωρισμένοι σε 3 ομάδες, αποφάσισαν να το χωρίσουν σε ισάριθμες ενότητες (πράξεις), καθεμιά εκ των οποίων έφερε έναν τίτλο. Άρχισαν να το τοποθετούν χωροταξικά και με τη βοήθειά μου κάλυπταν τυχόν κενά της υπόθεσης. Οι πρωταγωνιστές έφεραν χαρακτηριστικά ονόματα και αποφασίστηκε ότι ένα παιδί θα μιμούταν τη φωνή και ένα άλλο τις κινήσεις της κάθε κούκλας (συνεργασία με συντονισμό δύο ατόμων σε έναν χαρακτήρα). Ακολούθησε η συγγραφή των διαλόγων, όπου αδύναμοι μαθητές επέδειξαν μεγάλο βαθμό υπευθυνότητας. Λόγω του ότι βοηθούσαν τους γονείς τους στα αγροτικά τους καθήκοντα, αποδείχτηκαν πλούσιες πηγές γνώσεων για την ομάδα τους, γεγονός που τους ανύψωσε ηθικά. Κατανοώντας το τι συμβαίνει στο περιβάλλον γύρω τους, οικοδόμησαν τη σκέψη τους και διαμόρφωσαν μέσα από τα χαρακτηριστικά των ηρώων και τη δική τους ταυτότητα. Αυτό το στοιχείο έχει να κάνει και με τη Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης, διότι μέσα από αυτή τη μακροχρόνια δράση πολλά παιδιά ήρθαν σε επαφή με έννοιες που δεν γνώριζαν. Σημαντική ήταν η συνδρομή των συνομηλίκων τους, οι οποίοι τους βοήθησαν να προχωρήσουν σε ένα ανώτερο γνωστικό επίπεδο από αυτό που βρίσκονταν, μετατοπίζοντας τη ΖΕΑ με ανοδική πορεία προς επόμενες γνωστικές περιοχές. Από τη δική μου πλευρά, ως δασκάλα τους, προσπάθησα να στηρίξω τους μαθητές μου, παρέχοντάς τους ιδέες και οπτικοακουστικό υλικό, από το οποίο θα επέλεγαν το καταλληλότερο για την μουσική, την εικαστική και την κινησιολογική επένδυση του κουκλοθεάτρου, που θα τους καθιστούσαν ικανούς να προχωρήσουν πιο μακριά από το σημείο εκκίνησής τους. Έτσι, αφού οι μαθητές εσωτερίκευσαν τα διάφορα παρεχόμενα μέσα και εργαλεία, οδηγήθηκαν στην επινόηση αυθεντικών δημιουργημάτων, προχωρώντας σε περαιτέρω στάδια της ανάπτυξής τους. Το πλαίσιο αυτό στήριξης τους βοήθησε με έναν αναπτυξιακό τρόπο σε ένα είδος ωρίμανσής των γνωστικών δομών τους. Οι μαθητές έμαθαν να συνεργάζονται και να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, με τους γονείς τους και με την εκπαιδευτικό, να εκφράζονται δημιουργικά και να σέβονται την άποψη του συμμαθητή τους (που θεωρώντας τον αδύναμο ενδεχομένως να μη λάμβαναν υπόψη τα λεγόμενά του υπό άλλες συνθήκες). Κατάφεραν να οξύνουν την κριτική τους ικανότητα επιλέγοντας κατάλληλα ηχητικά μέσα και σκηνικά, διατύπωναν γλωσσικά τα νοήματα και εξέφραζαν τις ιδέες τους για τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Έμαθαν να επιχειρηματολογούν υπέρ της προστασίας της φύσης, αλλά και υπέρ της διαφύλαξης των πανανθρώπινων αξιών, όπως η οικολογία, η δημοκρατία, η αειφορία,. Όλα τα παραπάνω αποτελούν τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα από την εφαρμογή του κοινωνικού εποικοδομητισμού στην τάξη μέσω του εν λόγω καινοτόμου περιβαλλοντικού προγράμματος. Επιπροσθέτως, τα παιδιά αποκόμισαν πολλαπλά οφέλη, αφενός γνωστικά, αφετέρου κοινωνικά. Εξειδίκευσαν τις γνώσεις τους, αυξήθηκε η αυτοπεποίθησή τους, έφτιαξαν έναν θίασο και άρχισαν να κάνουν εξωστρεφές το σχολείο μας, μιας και η κουκλοθεατρική παράσταση που δημιουργήθηκε, εκτός από την εορτή λήξης έτους του σχολείου παρουσιάστηκε και σε άλλες διοργανώσεις (4ο Πολιτιστικό Φεστιβάλ Συλλόγου Π.Ε. 2016, Συνάντηση Κουκλοθεάτρων 2017, Παγκόσμια Ημέρα 3ης Ηλικίας 2017). Η επανάληψη, όμως, του έργου έκανε τα παιδιά να χάσουν τον αρχικό ενθουσιασμό τους. Αν συνδυαστεί με την αφαίρεση του μαθήματος της Ευέλικτης Ζώνης από το Ωρολόγιο Πρόγραμμα των επόμενων τάξεων (Ε΄, Στ΄) το αρνητικό ήταν ότι αρκεστήκαμε με μικρότερης έκτασης project, διασκορπισμένα στα εκάστοτε γνωστικά αντικείμενα. Όταν μας ζητήθηκε να ανεβεί για άλλη μια φορά η παράσταση, τα παιδιά δεν έδειχναν το ίδιο ενδιαφέρον γιατί είχαν μεγαλώσει και η ΖΕΑ τους δεν ανταποκρίνονταν σε αυτή των δύο προηγούμενων ετών.